Czy mogę nadal niszczyć niesprzedane zapasy odzieży i tekstyliów?
Zniszczenie odzieży będzie wkrótce zakazane, na razie jeszcze nie
Zniszczenie niesprzedanej odzieży i tekstyliów jest w tym momencie ainda dozwolone, ale rozporządzenie ESPR buduje zakaz, który będzie wprowadzany stopniowo. Rozporządzenie (UE) 2024/1781 (ESPR) reguluje w artykułach od 23 do 26, że przedsiębiorstwa nie będą mogły już zniszczeć niesprzedanych towarów konsumpcyjnych — w tym odzieży i innych produktów tekstylnych — zasadniczo od momentu wejścia w życie tego zakazu dla danej grupy produktów. Do tego czasu obowiązuje najpierw wymóg przejrzystości dotyczący tego, co dzieje się z niesprzedanym zapasem: ile jest wyrzucane, niszczone lub w inny sposób usuwane, i z jakich powodów. Ten obowiązek przejrzystości ma być przejściem do faktycznego zakazu zniszczenia i na razie dotyczy głównie większych uczestników rynku.
Dla kogo to dotyczy: duże firmy tak, małe nie
Zasady wyraźnie rozróżniają wielkość przedsiębiorstwa. Duże przedsiębiorstwa podlegają obowiązkom jako pierwsze: muszą raportować o ilości niesprzedanych produktów, które niszczą, i będą mieć do czynienia z zakazem, gdy tylko będzie on mający zastosowanie do odzieży i tekstyliów. Małe i średnie przedsiębiorstwa są zwolnione z tego zakazu, a dla średnich przedsiębiorstw przewidziano również okres przejściowy po wejściu w życie zakazu dla danej grupy produktów. Marka odzieżowa lub importer, która kwalifikuje się jako małe przedsiębiorstwo, praktycznie wykracza poza rdzień tego obowiązku, podczas gdy większa firma musi go wziąć pod uwagę. Ponadto rozporządzenie przewiduje możliwe wyjątki od samego zakazu, na przykład dla produktów, które nie mogą być wprowadzone do obrotu lub ponownie wykorzystane ze względów bezpieczeństwa, zdrowia lub higieny. Dla jakich dokładnie sytuacji ma to zastosowanie i jak się to ustala, wynika z dalszego wdrożenia artykułów od 23 do 26.
Data wejścia w życie nie jest jeszcze ustalona
Kiedy zakaz zniszczenia dla odzieży i tekstyliów faktycznie wejdzie w życie, nie jest w tym momencie ustalone. ESPR pracuje z aktami delegowanymi, w których Komisja Europejska określa dla każdej grupy produktów, od którego momentu zakaz ma zastosowanie, i jakie wyjątki się z nim wiążą. Dla odzieży i tekstyliów nie opublikowano jeszcze, kiedy pojawi się ten akt delegowany i jaka z niego wynika data wejścia w życie. Do czasu opublikowania tego aktu zniszczenie niesprzedanego zapasu pozostaje dozwolone, z tym że duże firmy mogą już spotkać się z obowiązkiem raportowania o swojej praktyce zniszczania. Gdy tylko Komisja opublikuje akt delegowany dla odzieży i tekstyliów, zostanie tutaj uzupełniony.
Co to oznacza w praktyce
Dla tych, którzy zajmują się tym pytaniem już teraz, praktyczne jest spojrzenie na to w tej kolejności. Po pierwsze: jaka wielkość przedsiębiorstwa ma zastosowanie, bo to określa, czy zakaz będzie miał zastosowanie w przyszłości i czy obowiązek raportowania już teraz się pojawia. Następnie: która część zapasu jest zagrożona, bo rozporządzenie rozróżnia między faktycznym zniszczeniem a innymi sposobami usunięcia, takimi jak darowizna, recykling lub odsprzedaż za pośrednictwem drugiego obiegu — tylko zniszczenie w rozumieniu rozporządzenia podlega zamierzonemu zakazowi. Następnie sensowne jest już teraz śledzenie, co dzieje się z niesprzedanymi partiami i dlaczego, nawet jeśli obowiązek raportowania nie jest jeszcze w mocy: zaoszczędzi to pracę, gdy obowiązek zacznie obowiązywać. Wreszcie warto śledzić ogłoszenia Komisji Europejskiej dotyczące aktów delegowanych dla odzieży i tekstyliów, ponieważ będą one zawierać faktyczną datę wejścia w życie i dokładne wyjątki.
Podstawa: artykuły od 23 do 26
To wyjaśnienie opiera się na artykułach 23–26 rozporządzenia (UE) 2024/1781 (ESPR), które razem tworzą ramy zapobiegania niszczeniu niesprzedanych towarów konsumpcyjnych. Artykuły te regulują zasadę zakazu, zakres dla każdej grupy produktów poprzez akty delegowane, wyjątki dla mniejszych przedsiębiorstw oraz obowiązek raportowania dla większych przedsiębiorstw. Pełny tekst można znaleźć w oficjalnym źródle na dole tego artykułu.
Dla tych, którzy chcą pójść dalej, mogą teraz sprawdzić, czy ich przedsiębiorstwo należy do kategorii dużych czy małych przedsiębiorstw, zacząć śledzić, co dzieje się z niesprzedaną zapasami, i obserwować komunikaty Komisji Europejskiej dotyczące odzieży i tekstyliów, aby na czas być poinformowanym o faktycznej dacie wejścia w życie.
Na czym to opiera się
Samo rozporządzenie znajduje się na EUR-Lex. Odnosimy się do każdego stwierdzenia; nie musisz nam wierzyć.
Co konkretnie należy zrobić
ESPR zawiera zasady ograniczające niszczenie niesprzedanych towarów konsumpcyjnych. W przypadku odzieży i tekstyliów jest to jeden z elementów rozporządzenia, który funkcjonuje niezależnie od cyfrowego paszportu produktu, ale pochodzi z tego samego aktu prawnego i dotyczy tych samych przedsiębiorstw. Artykuły 23 do 26 rozporządzenia (UE) 2024/1781 (ESPR) regulują tę kwestię. Mówiąc krótko: niszczenie niesprzedanej odzieży zostaje objęte regułami, a dla określonych przedsiębiorstw pojawia się obowiązek ujawnienia publicznie, ile niesprzedanych produktów jest wyrzucanych i dlaczego.
Co się od pana/pani oczekuje
Ujawnienie publicznie niszczonych niesprzedanych produktów
Przedsiębiorstwa objęte rozporządzeniem mają obowiązek publikowania informacji na temat ilości niesprzedanych towarów konsumpcyjnych, które niszczą, wraz z przyczynami. Dla przedsiębiorstwa odzieżowego zatrudniającego od dziesięciu do stu pracowników oznacza to, że dokumentacja dotycząca zwrotów, nadwyżek i odpisanego zapasu nie jest już wyłącznie sprawą wewnętrzną mającą znaczenie tylko dla rachunkowości. To, co zostaje zniszczone, w jakiej ilości i dlaczego, musi być możliwe do wykazania. Wymaga to rejestracji, która w chwili obecnej w tej formie nie istnieje w wielu przedsiębiorstwach.
Możliwy zakaz niszczenia dla określonych grup produktów
Rozporządzenie tworzy podstawę do wprowadzenia bezpośredniego zakazu niszczenia niesprzedanych produktów dla określonych grup produktów. To, czy i kiedy zostanie to konkretnie wdrożone dla odzieży i tekstyliów, jest określone w akcie wykonawczym ustalonym dla każdej grupy produktów. Dla przedsiębiorstwa oznacza to, że niszczenie niesprzedanej odzieży nie jest teraz jeszcze bezpośrednio zakazane, ale podstawa prawna do tego już istnieje, aby regulować to dla każdej kategorii. Jest to inna sytuacja niż w przypadku paszportu produktu, gdzie czeka się na akt delegowany z harmonogramem; tutaj chodzi o strukturę, która już znajduje się w rozporządzeniu podstawowym i jest dalej opracowywana dla każdej grupy produktów.
Wyłączenia i progi na podstawie wielkości przedsiębiorstwa
Obowiązki związane z ujawnieniem publicznie nie mają zastosowania automatycznie do każdego przedsiębiorstwa. Rozporządzenie przewiduje wyłączenia, między innymi powiązane z wielkością przedsiębiorstwa. Dla przedsiębiorstwa odzieżowego tej wielkości jest zatem istotne ustalenie, czy własne przedsiębiorstwo pozostaje poniżej progu określonego w rozporządzeniu, czy też obowiązek raportowania ma zastosowanie. Rozróżnienie to nie wynika automatycznie w praktyce; wymaga to własnej oceny na podstawie tekstu rozporządzenia.
Gdzie coś idzie nie tak w praktyce
Pierwsza sytuacja, która często ma miejsce: nadwyżki i zwroty, które są usuwane przez stronę trzecią, bez wglądu przedsiębiorstwa w to, co się dzieje z tymi towarami. Jeśli usuwanie faktycznie oznacza niszczenie, informacja na ten temat znika z widoku przedsiębiorstwa, podczas gdy obowiązek ujawnienia publicznie spoczywa na samym przedsiębiorstwie, a nie na stronie trzeciej.
Druga sytuacja: kolekcje sezonowe, które na koniec sezonu są masowo odpisywane i niszczone, bez rejestracji przyczyny dla każdej partii. Bez rejestracji przyczyny — problem z jakością, nadprodukcja, uszkodzenie przy zwrocie — brakuje wtedy uzasadnienia, które jest potrzebne do raportowania.
Trzecia sytuacja: przedsiębiorstwa, które przyjmują założenie, że zasady obowiązują tylko w roku, w którym zostają wprowadzone, a nie w stosunku do zapasu, który został wytworzony lub zakupiony wcześniej. Pytanie dotyczące tego, co należy zrobić z istniejącym zapasem w momencie wejścia w życie nowych zasad, jest rozpatrywane osobno na stronie dotyczącej co robić z zapasem odzieży i tekstyliów, które już tam są, gdy zasady wejdą w życie; niszczenie starego zapasu nie pozostaje poza obrębem uwagi tylko dlatego, że ten zapas już istniał przed wejściem w życie zasad.
Czwarta sytuacja: zamieszanie między paszportem produktu a zasadami dotyczącymi zniszczenia, jakby były dwie strony tego samego obowiązku. Pochodzą z tej samej rozporządzenia, ale obowiązki są od siebie niezależne. Przedsiębiorstwo może mieć do czynienia z jednym obowiązkiem bez tego, że drugi już ma zastosowanie, i odwrotnie.
Piąta sytuacja: przedsiębiorstwa, które sądzą, że partner hurtowni lub importer prowadzi dane dotyczące zniszczenia, podczas gdy odpowiedzialność za to spoczywa na stronie, którą wyznacza rozporządzenie, i to niekoniecznie ta, która faktycznie niszczy towary.
Co można udokumentować
- Przegląd zasobów odpisanych i zniszczonych w roku obrachunkowym, według partii, z datą i liczbą sztuk.
- Powód zniszczenia każdej partii: problem jakościowy, uszkodzenie podczas zwrotu, koniec cyklu życia kolekcji, nadprodukcja lub inna przyczyna.
- Ścieżka utylizacji: która strona faktycznie przeprowadza zniszczenie i jakie uzgodnienia w tej sprawie zostały zawarte.
- Ocena wielkości własnego przedsiębiorstwa w stosunku do progów określonych w rozporządzeniu, z datą dokonania tej oceny — progi i definicje mogą się zmienić, więc jednorazowa ocena nie jest trwałym wynikiem.
- Korespondencja z dostawcami i partnerami logistycznymi dotycząca tego, kto prowadzi dane dotyczące zwrotów i nadwyżek.
Dla przedsiębiorstw, które chcą już teraz sprawdzić, co praktycznie należy zrobić zanim reguła specyficzna dla grupy produktów stanie się ostateczna, na stronie znajduje się przegląd co mogę już teraz robić, podczas gdy zasady jeszcze nie są ostateczne. A ponieważ organ nadzoru podczas kontroli będzie pytać nie tylko o paszport produktu, ale również o uzasadnienie utylizowanych zasobów, warto wcześniej wiedzieć, jakie pytania mogą się pojawić; są one opisane na stronie co organ nadzoru pyta podczas kontroli odzieży i tekstyliów.
To nie jest porady prawne. Ta strona zawiera ogólne informacje na temat przepisów, których dotyczy ta platforma. Nie znamy Twojej sytuacji. W przypadku wątpliwości dotyczących Twojego konkretnego przypadku skonsultuj się z prawnikiem lub właściwym organem nadzoru.
Napisane za pomocą sztucznej inteligencji na podstawie powyższych źródeł, sprawdzone przez człowieka w dniu 2026-08-22. Coś nie gra? Daj nam znać — poprawki są priorytetem.