krijgt mijn kleding een duurzaamheidsscore in het digitaal productpaspoort

Wat u concreet moet doen

Wat er van u wordt verwacht

De ESPR bouwt het digitaal productpaspoort op rond feitelijke, controleerbare gegevens: vezelsamenstelling, chemische behandelingen, herkomst, reparatiemogelijkheden. Een score die al die elementen samenvoegt tot één cijfer of letter is iets anders dan een verzameling losse datapunten, en op dat vlak is er nog geen uitgewerkt kader specifiek voor textiel gepubliceerd. Artikel 10 van de ESPR (Verordening (EU) 2024/1781) beschrijft wat het paspoort moet bevatten en hoe het toegankelijk moet zijn, maar een verplichte duurzaamheidsscore staat daar niet als zodanig in. De artikelen 5 tot en met 7 van de ESPR gaan over de ecologisch-ontwerpvereisten en de prestatie- en informatievereisten die per productgroep worden uitgewerkt — voor textiel gebeurt dat via een aparte gedelegeerde handeling die er nog niet is. Wat er wél uit is af te leiden, is welke richting bedrijven kunnen verwachten.

Gegevens verzamelen die een score zouden kunnen voeden

Ook zonder vastgestelde scoremethode is het praktisch om de onderliggende gegevens op orde te hebben. Vezelsamenstelling, aandeel gerecycleerd materiaal en chemische behandelingen zijn stuk voor stuk elementen die in vergelijkbare scoresystemen elders (zoals bestaande vrijwillige duurzaamheidslabels) al een rol spelen. Voor een bedrijf van 10 tot 100 medewerkers betekent dit dat de basisadministratie die toch al nodig is voor het paspoort — zie welke gegevens komen er in het productpaspoort van kleding en textiel — meteen ook het fundament legt voor een eventuele toekomstige score. Er is geen aparte exercitie nodig zolang de brongegevens kloppen en herleidbaar zijn.

Onderscheid maken tussen verplichte data en vrijwillige claims

Sommige merken voeren nu al een eigen duurzaamheidsscore of -label, los van het wettelijk verplichte paspoort. Dat onderscheid is voor de bedrijfsvoering relevant: gegevens die de ESPR verplicht stelt moeten voldoen aan de eisen uit artikel 10, terwijv een eigen score een vrijwillige toevoeging is die niet onder diezelfde regels valt, maar wel onder andere regelgeving kan vallen (zoals reclame- en misleidingsregels, die hier niet worden behandeld). Een bedrijf dat nu al met een eigen score werkt, doet er goed aan die twee gegevensstromen gescheiden te documenteren, zodat bij een toekomstige uitbreiding van het paspoort duidelijk is welke data al aan de wettelijke bron voldoen en welke niet.

Rekening houden met de gefaseerde aanpak van de ESPR

De ESPR werkt met productgroepspecifieke gedelegeerde handelingen. Voor textiel is de verwachting dat kleding met een hoog aandeel textielvezel als eerste aan de beurt is. Dat betekent dat eventuele scoreverplichtingen, als ze komen, waarschijnlijk niet in één keer voor het volledige assortiment gelden maar gefaseerd worden ingevoerd. Voor een bedrijf met een gemengd assortiment — bijvoorbeeld kleding naast accessoires of interieurtextiel — is het praktisch om nu al te inventariseren welke productcategorieën onder de eerste fase zouden kunnen vallen, zodat een toekomstige scoreverplichting niet in één keer het hele portfolio raakt maar geleidelijk kan worden opgepakt.

Waar het misgaat in de praktijk

Een terugkerend punt is dat bedrijven op eigen initiatief al een score of "duurzaamheidsrapportcijfer" aan hun kleding hangen, zonder dat de onderliggende data even goed is vastgelegd als de verplichte paspoortgegevens. Als de wettelijke scoreverplichting er komt, blijkt de eigen aanpak dan niet aan te sluiten en moet het werk grotendeels opnieuw.

Een andere situatie: merken die aannemen dat "hoger percentage gerecycled materiaal" automatisch een betere score betekent, en die aanname al doorvoeren in marketingmateriaal. Zonder vastgestelde methode is niet te zeggen hoe zwaar dat element gaat meewegen, en voorbarige claims kunnen op gespannen voet staan met andere regels over misleidende duurzaamheidsclaims.

Ook komt het voor dat bedrijven wachten met het vastleggen van chemische behandelingen omdat "dat toch pas relevant wordt als de score er is". Maar de verplichting om chemische behandelingen te melden staat los van een eventuele score en volgt uit de algemene paspoorteisen — zie welke chemische behandelingen moet ik melden. Wie hiermee wacht, loopt achter de wettelijke basisverplichting aan, los van wat er met een score gebeurt.

Een vierde valkuil: het idee dat een score, als die komt, één keer wordt vastgesteld en daarna niet meer verandert. Duurzaamheidsgegevens als vezelsamenstelling of reparatiemogelijkheid kunnen wijzigen per collectie of productiepartij, en de vraag hoe vaak paspoortgegevens moeten worden bijgewerkt — behandeld op hoe vaak moet ik de gegevens in het productpaspoort bijwerken — zou bij een toekomstige score net zo goed spelen.

Tot slot: bedrijven die een score willen baseren op interne inschattingen in plaats van op een erkende meetmethode. Zodra er een officiële methode komt, zal die waarschijnlijk aansluiten bij de manier waarop andere paspoortwaarden al gemeten moeten worden, zoals beschreven bij volgens welke methode moet ik de waarden voor het paspoort meten. Interne, niet-onderbouwde inschattingen sluiten daar meestal niet op aan.

Wat u kunt vastleggen

• Een overzicht van welke duurzaamheidsgegevens al worden verzameld voor het paspoort (vezelsamenstelling, gerecycled aandeel, chemische behandelingen) en waar deze zijn opgeslagen.
• Een duidelijk gescheiden administratie tussen wettelijk verplichte paspoortdata en eventuele eigen, vrijwillige duurzaamheidsclaims of -labels.
• Documentatie van de bron en meetmethode achter elk gegeven dat mogelijk in een toekomstige score terechtkomt, zodat herleidbaarheid op orde is zodra een officiële methode wordt vastgesteld.
• Een indeling van het eigen productassortiment naar de kans dat een productgroep onder de eerste fase van de ESPR-textielregels valt, zodat prioriteiten gesteld kunnen worden.
• Een procedure om paspoortgegevens periodiek te actualiseren, ook als er nog geen scoreverplichting is — dit sluit aan bij de bredere vraag over actualiteit van gegevens.
• Interne afspraken over communicatie: welke duurzaamheidsclaims wel en niet naar buiten worden gebracht zolang er geen officiële scoremethode is vastgesteld.

Zodra de Europese Commissie een gedelegeerde handeling voor textiel publiceert met daarin een concrete scoremethode, wordt dat op deze pagina aangevuld.