Co robić z zapasami odzieży i tekstyliów, które już tam są, gdy przepisy wejdą w życie?
Jeszcze brak ustalonej reguły, ale istnieje ustalona ramy
Dla zapasów istniejących w momencie, gdy obowiązek dotyczący cyfrowego paszportu produktu wchodzi w życie, nie ma na razie ustalonej reguły. ESPR (Rozporządzenie (UE) 2024/1781) jest rozporządzeniem ramowym: określa, że paszporty produktu mogą być obowiązkowe i zgodnie z jaką procedurą się to odbywa, ale konkretne wymogi dla każdej grupy produktów — w tym kwestia sposobu postępowania z produktami już przechowywanymi w zapasach w momencie wejścia obowiązku — są opracowywane dla każdej grupy produktów w osobnym akcie delegowanym. Dla tekstyliów i odzieży tego aktu jeszcze nie ma. Gdy się pojawi, będzie zawierać — jak się oczekuje — również przepis dotyczący daty wejścia w życie oraz kwestię, czy data ta przypadnie na moment produkcji, importu czy wprowadzenia na rynek.
Dla odzieży i tekstyliów, nie dla każdego wyrobu użytecznego
Temat ten dotyczy marek odzieżowych, importerów i podmiotów private label, które trzymają produkty tekstylne w zapasach — zapasy magazynowe, przesyłki w drodze lub niezprzedane kolekcje. Chodzi tu konkretnie o obowiązek wynikający z ESPR, który zgodnie z artykułem 1 rozporządzenia stanowi ramy do ekoprojektu produktów w Unii Europejskiej z możliwością ustalenia wymogów na grupę produktów za pośrednictwem aktów delegowanych. Dla tekstyliów i odzieży ramy te nie zostały jeszcze wypełnione. Nie dotyczy to zatem wyraźnie innych obowiązków, które być może już obowiązują, takich jak etykietowanie składu włóknistego — te kwestie wychodzą poza to rozporządzenie i poza niniejszą odpowiedź. Omówione tu ramy nie dotyczą również grup produktów, dla których już przyjęto akt delegowany; tam mogą obowiązywać inne daty i inne przepisy przejściowe.
Co jest ustalone, a co nie
Konkretna data, od której obowiązek dotyczący odzieży i tekstyliów wchodzi w życie, jeszcze nie została ustalona. Co jest znane: w planie działania zgodnie z artykułem 18 ESPR tekstylia są wymieniane jako grupa produktów priorytetowych, a akt delegowany dla tej grupy oczekiwany jest w 2027 r., z odzieżą, której zawartość włókien tekstylnych wynosi osiemdziesiąt procent lub więcej, jako pierwszą kategorią. Rzeczywista data wejścia samego obowiązku leży zwykle później niż publikacja aktu delegowanego i na razie przyjmuje się tutaj około 2029 r. — jest to oszacowanie, a nie ustalony fakt. Aż do publikacji aktu delegowanego dla tekstyliów i odzieży nie obowiązuje żaden obowiązek dotyczący cyfrowego paszportu produktu, a zatem nie istnieje reguła dotycząca sposobu postępowania z istniejącymi zapasami.
Co to oznacza w praktyce
Dla zapasów, które są teraz przechowywane lub zakupiane, na razie nie ma żadnego obowiązku w obszarze cyfrowego paszportu produktu — obowiązek po prostu jeszcze nie istnieje dla tej grupy produktów. Gdy tylko akt delegowany dla tekstyliów zostanie opublikowany, pierwszym krokiem jest zajrzenie do zawartej w nim przepisu przejściowego: w porównywalnych przepisach produktów UE data wejścia w życie jest zazwyczaj powiązana z momentem, w którym produkt po raz pierwszy wprowadzany jest na rynek, a nie z momentem produkcji lub importu jako takiego — ale czy również dla tekstyliów zostanie to ustalone w ten sposób, nie jest jeszcze znane. Drugim, praktycznym krokiem jest utrzymanie w porządku danych niezbędnych do sporządzenia paszportu — skład materiałowy, pochodzenie, proces produkcji — również dla produktów, które są już teraz kupowane lub produkowane. Dane te są bowiem niezbędne niezależnie od tego, czy ostatecznie będą używane dla istniejących czy nowych zapasów, i często łatwiej jest je zarejestrować w momencie produkcji niż rekonstruować później. Trzecim krokiem, gdy akt delegowany zostanie opublikowany, jest sprawdzenie, czy własne zapasy na odpowiedni dzień referencyjny były już wprowadzone na rynek czy nie — to rozróżnienie prawdopodobnie będzie decydować o tym, czy obowiązek ma zastosowanie.
Na czym opiera się to: artykuł 1 i 18 ESPR
Artykuł 1 ESPR (Rozporządzenie (UE) 2024/1781) opisuje przedmiot i zakres stosowania rozporządzenia: ustanawia ramy prawne mające na celu poprawę wydajności środowiskowej produktów, w ramach których specyficzne wymagania mogą być ustalone dla każdej grupy produktów poprzez akty delegowane. Artykuł 18 dotyczy priorytetyzacji i planowania tych aktów delegowanych i wymienia tekstylia jako jedną z grup produktów, dla której priorytet przyznany jest opracowaniu wymagań. Oba artykuły pokazują, że konkretne wypełnienie — w tym ewentualny przepis przejściowy dla istniejących zapasów — jest ustalane dopiero wraz z samym aktem delegowanym, a nie zostało już określone w rozporządzeniu ramowym.
Co robić teraz
W chwili obecnej nie jest wymagane żadne działanie wobec istniejących zapasów, ponieważ obowiązek dla tekstyliów i odzieży jeszcze nie istnieje. Rozsądne jest jednak już teraz zarejestrować, jakie dane dotyczące składu materiałowego, pochodzenia i procesu produkcji są dostępne dla każdej partii lub kolekcji, aby informacje te nie zostały utracone do czasu opublikowania aktu delegowanego. Niniejsza strona zostanie zaktualizowana zaraz po opublikowaniu aktu dla tekstyliów i gdy dostępne będą bardziej szczegółowe informacje na temat traktowania istniejących zapasów.
Na czym to opiera się
- Rozporządzenie (UE) 2024/1781 (ESPR), artykuł 18 (priorytetyzacja i planowanie)
- Rozporządzenie (UE) 2024/1781 (ESPR), artykuł 1 (przedmiot i zakres stosowania)
Samo rozporządzenie znajduje się na EUR-Lex. Odnosimy się do każdego stwierdzenia; nie musisz nam wierzyć.
Co konkretnie należy zrobić
Co się od pana/pani oczekuje
Zapasy, które już znajdują się w magazynie, rodzą pytanie, na które samo ESPR nie daje prostej odpowiedzi: czy obowiązek dotyczy produktów, które zostały już wyprodukowane i zaimportowane przed wejściem w życie przepisów, czy tylko tego, co trafia na rynek po tej dacie? Rozporządzenie reguluje w artykule 1 (Rozporządzenie (UE) 2024/1781) przedmiot i zakres zastosowania w sensie ogólnym, ale dokładne przejście ze starej na nową zapasów jest określane dla każdej kategorii produktów przez akty delegowane opracowywane na podstawie artykułu 18 (Rozporządzenie (UE) 2024/1781). W przypadku odzieży i tekstyliów taki akt jeszcze nie istnieje. To, co można już powiedzieć, dotyczy tego, jak przedsiębiorstwo rozsądnie się na to przygotowuje, nie czekając na tekst, który jeszcze nie istnieje.
Wiedzieć, jaka zapas została wyprodukowana lub zaimportowana i kiedy
Dla przedsiębiorstwa zatrudniającego od dziesięciu do stu pracowników oznacza to przede wszystkim: porządek w dokumentacji. Moment, w którym produkt trafia na rynek — data produkcji, importu lub pierwszej sprzedaży — może wkrótce decydować, czy paszport cyfrowy jest obowiązkowy, czy nie. Kto nie potrafi tego udowodnić na poziomie każdej kolekcji lub partii, będzie w gorszej sytuacji w momencie wdrażania przepisów niż ten, kto to potrafi.
Rozróżniać między zapasami przeznaczonymi na rynek UE a zapasami przeznaczonymi na inne rynki
Przedsiębiorstwa sprzedające również poza UE powinny praktycznie być w stanie dzielić zapasy ze względu na cel. Wyobrażalne jest, że obowiązek dotyczy tylko produktów, które rzeczywiście trafiają na rynek UE; zapasy kierowane do magazynu poza UE mogą być z tego wyłączone. Bez systemu, który ustanawia to rozróżnienie, trudno je dowieść później.
Nie wyprzedzać obowiązków, które nie są jeszcze określone
Niektóre przedsiębiorstwa zdecydowały się już teraz na sporządzenie paszportów cyfrowych dla istniejących zapasów, z ostrożności. To może być rozsądne, ale nie jest obowiązkowe, dopóki akt delegowany dla odzieży i tekstyliów nie został opublikowany. To, co już ma sens, opisane jest na stronie dotyczącej co już teraz mogę zrobić, podczas gdy reguły nie są jeszcze ostateczne.
Gdzie coś idzie nie tak w praktyce
Brak daty produkcji dla każdej partii. Hurtownik ma w magazynie tysiące sztuk nabyte od różnych dostawców przez wiele sezonów bez rejestracji dla każdej partii, kiedy produkt został wyprodukowany lub zaimportowany. Gdy przepisy wejdą w życie i okaże się, że istnieje moment przejścia, nie będzie już możliwe odtworzenie, która część zapasów przypada na ten moment czy po nim.
Zapasy, które "przypadkowo" są obniżane w cenie przed terminem. Niektóre przedsiębiorstwa rozważają szybkie pozbycie się zapasów tuż przed wejściem w życie obowiązku, aby uniknąć przepisów. To nie gwarancja, że zadziała — przepisy mogą określić obowiązek na podstawie momentu wprowadzenia produktu na rynek, a nie momentu sprzedaży konsumentowi — i wiąże się to z decyzją, którą trudno będzie uzasadnić później.
Zamieszanie między zniszczeniem a zwykłym przechowywaniem. Zapasy, które się nie sprzedają, czasami są niszczone, aby zwolnić miejsce, bez zastanowienia się, czy będzie to możliwe bez przeszkód. To pytanie nie wiąże się z paszportem cyfrowym, ale przedsiębiorstwa często rozpatrują je razem z wdrażaniem nowych przepisów. Więcej na temat tego jest na stronie dotyczącej czy mogę zniszczyć niesprzedaną odzież i tekstylia.
Niejasność dotycząca rynku wtórnego i strumieni zwrotów. Zapasy wracające przez zwroty lub sprzedawane jako towary używane nie zawsze są rejestrowane osobno. Podczas późniejszej kontroli nie jest jasne, czy produkt został "wprowadzony na rynek" czy krąży jako towar używany, podczas gdy ta różnica może być istotna. Patrz strona dotycząca czy paszport produktu dotyczy również odzieży używanej i zwrotów.
Zamieszanie na temat tego, co dokładnie oznacza "wprowadzenie na rynek" dla zapasów w magazynie UE. Importer, który ma zapasy w europejskim centrum dystrybucji, ale dostarcza je do sklepów dopiero miesiące lub lata później, często nie wie, który moment jest istotny: moment importu czy moment rzeczywistego dostarczenia klientowi. To rozróżnienie nie zostało jeszcze ustalone dla odzieży i tekstyliów, dlatego nie można powiedzieć, jakie zasady będą obowiązywać.
Co można udokumentować
- Przegląd dla każdej partii magazynowej daty produkcji, daty importu i kraju pochodzenia, aby można było wstecz ustalić, kiedy produkt faktycznie trafił na rynek.
- Podział w ewidencji magazynowej między produkty przeznaczone na rynek UE a produkty przeznaczone na rynki spoza UE, ze stałą procedurą, jak ta separacja jest dokonywana i utrzymywana.
- Dokumentacja informacji dostawcy dla każdej partii: kto jest producentem lub importerem oraz jakie dane ta partia już dostarcza dotyczące składu materiałowego i pochodzenia. To są te same informacje, które będą później potrzebne na paszport, a zbieranie ich już teraz zaoszczędza czas, gdy obowiązek stanie się konkretny.
- Wewnętrzna ustalenie dotycząca obniżania ceny lub usuwania starych zapasów, ze wyraźnym uzasadnieniem, które nie jest motywowane wyłącznie chęcią uniknięcia obowiązku, który nie został jeszcze ustalony.
- Zanotowanie źródła i daty każdego założenia, które firma robi teraz na temat reguł przejściowych, aby po opublikowaniu aktu delegowanego można było szybko sprawdzić, czy to założenie jest wciąż prawidłowe.
- Przegląd toków zwrotów i przedmiotów z drugiej ręki, oddzielnie od "zwykłych" zapasów, ze zanotowaniem, jak te produkty trafiły do firmy.
Przy opracowywaniu takiej dokumentacji warto już teraz przeanalizować na co powinienem zwrócić uwagę przy wyborze dostawcy paszportu produktu, aby dane zbierane teraz mogły później zostać bez podwójnej pracy przeniesione do systemu paszportu. Stały szablon ewidencji magazynowej zapobiega temu, aby każda kolekcja była rejestrowana na inny sposób, i ułatwia szybkie wyświetlenie pełnego przeglądu w przypadku ewentualnej kontroli.
To nie jest porady prawne. Ta strona zawiera ogólne informacje na temat przepisów, których dotyczy ta platforma. Nie znamy Twojej sytuacji. W przypadku wątpliwości dotyczących Twojego konkretnego przypadku skonsultuj się z prawnikiem lub właściwym organem nadzoru.
Napisane za pomocą sztucznej inteligencji na podstawie powyższych źródeł, sprawdzone przez człowieka w dniu 2026-08-22. Coś nie gra? Daj nam znać — poprawki są priorytetem.