Een marktdeelnemer is de verzamelnaam die de verordening gebruikt voor iedereen die een rol speelt in het op de markt brengen of verkrijgbaar houden van een product: de fabrikant, de importeur, de distributeur en de gemachtigde. Het is geen extra verplichting op zichzelf, maar een indeling. Welke concrete taken bij het digitaal productpaspoort horen, hangt af van welke van die rollen op een bedrijf van toepassing is — en een bedrijf kan er ook meerdere tegelijk vervullen.
De reden dat dit begrip er is, is praktisch. Eén verplichting simpelweg opleggen aan "het bedrijf" werkt niet in een keten die van garenspinner tot winkelschap loopt. Daarom onderscheidt de verordening rollen, en koppelt zij aan elke rol een eigen pakket aan verantwoordelijkheden. Wie de gegevens moet aanleveren, wie het paspoort in stand moet houden en wie moet kunnen aantonen dat een product overeenkomt met wat er is opgegeven, verschilt per rol.
De rollen op een rij, zonder volledig te willen zijn
De fabrikant is meestal wie een product ontwerpt of laat vervaardigen en het onder eigen naam op de markt brengt. De importeur brengt een product van buiten de Europese Unie voor het eerst op de Europese markt. De distributeur is de schakel daarna: wie het product beschikbaar stelt zonder fabrikant of importeur te zijn, denk aan een groothandel of retailer die inkoopt bij een EU-fabrikant. De gemachtigde is degene die een marktdeelnemer buiten de EU schriftelijk heeft aangewezen om namens hem taken uit te voeren binnen de Unie.
Daarnaast bestaat het begrip aanbieder, dat in de praktijk vaak samenvalt met fabrikant of importeur maar niet identiek is — dat onderscheid komt in een apart artikel op deze site aan bod. Voor de dagelijkse praktijk is het vooral van belang te weten dat de rollen elkaar niet uitsluiten: een bedrijf dat zelf ontwerpt én zelf invoert, is voor hetzelfde product zowel fabrikant als importeur.
Waarom de rol bepaalt wat er van u wordt verwacht
Het is verleidelijk om te denken dat alleen "de fabrikant" iets moet regelen. Dat beeld klopt niet. De verordening legt bijvoorbeeld ook aan importeurs en distributeurs verplichtingen op om te controleren of het paspoort aanwezig is en of de informatie erin overeenkomt met wat op het product en de begeleidende documenten staat. Een distributeur die een kledingstuk zonder paspoort in de schappen legt, kan daarmee net zo goed in beeld komen bij toezicht als de partij die het product oorspronkelijk heeft gemaakt.
Dit is meteen het detail dat bij dit begrip het meest naar voren komt in de praktijk: bedrijven onderschatten vaak hun eigen rol omdat ze zich geen "fabrikant" voelen. Een importeur die kleding onder eigen merk laat produceren buiten de EU, vervult in de praktijk vaak een positie die dicht bij die van fabrikant ligt, met de bijbehorende verantwoordelijkheden. Welke rol precies van toepassing is op een specifieke situatie, is iets wat de officiële tekst en, waar nodig, een jurist of de bevoegde toezichthouder moeten uitwijzen — dat is geen keuze die een bedrijf zelf kan maken door zich anders te noemen.
Wat dit betekent voor het textielpaspoort in de praktijk
Voor het digitaal productpaspoort is de rolverdeling relevant omdat zij bepaalt wie de brongegevens aanlevert, wie verantwoordelijk is voor de juistheid ervan gedurende de looptijd, en wie daarop kan worden aangesproken door toezichthouders in verschillende EU-landen. Bij texpas.eu stellen wij het paspoort samen uit de gegevens die de fabrikant of importeur aanlevert; de rol van die partij verandert daar niets aan, maar bepaalt wel wie welke gegevens moet aanleveren en onderbouwen.
Omdat de gedelegeerde handeling voor textiel nog niet is gepubliceerd — het ESPR-werkplan noemt 2027 als verwachte periode, met kleding van tachtig procent of meer textielvezels als eerste categorie — kan het detailniveau waarop rollen worden uitgewerkt nog verschuiven. Zodra de tekst definitief is, wordt dat hier aangevuld.
Wie wil nagaan welke rol op zijn eigen situatie van toepassing is, vindt per rol een uitgewerkt overzicht in de kennisbank en kan in een paar vragen een eerste indicatie krijgen. Voor de bredere context rond wat de verordening precies vraagt, is er een overzicht van veelgestelde vragen, en wie wil weten waar onze informatie vandaan komt, leest dat op de pagina over hoe wij te werk gaan.
De gratis quick-scan geeft in een paar vragen een eerste beeld van de eigen situatie, zonder dat daar een account voor nodig is. Wie liever eerst leest, vindt in de kennisbank per onderwerp het korte antwoord en de vindplaats in de officiële tekst.